Hình 1. Đường Orchard, Singapore. Stockforlife/Shutterstock.

Vào ngày 1 tháng 1 năm 2019, chính phủ Singapore sẽ công bố một khu vực cấm hút thuốc lá dọc theo đường Orchard dài ba km – một trong những khu mua sắm sầm uất nhất của thành phố. Việc này nghe có vẻ gây tranh cãi, đó là việc giải quyết ô nhiễm không khí và cải thiện sức khỏe cộng đồng qua việc hạn chế quyền hút thuốc của mọi người trong không gian công cộng. Nhưng hút thuốc thực sự không bị cấm dọc đường Orchard: thay vào đó, những người hút thuốc sẽ tập trung tại 40 khu vực hút thuốc được chỉ định, cách nhau 100-200 mét.

 

Ô nhiễm không khí là một thách thức lớn đối với các thành phố trên khắp thế giới, vì nó là nguyên nhân quan trọng gây tử vong và sức khỏe kém. Người dân thành phố gặp khó khăn trong việc tránh các tác động của ô nhiễm không khí, đặc biệt là trẻ em, người già và các nhóm người nhạy cảm là dễ bị tổn thương nhất.

 

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế và chất lượng giáo dục, do ốm đau và giảm số ngày làm việc, và nó có thể ngăn cản đầu tư và tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, các thành phố phải trả giá cho chất lượng không khí kém, thậm chí trước khi tính thêm chi phí y tế công cộng.

 

Rõ ràng, bất kỳ nỗ lực nào để giải quyết ô nhiễm không đều nên được hoan nghênh. Nhưng khu vực cấm hút thuốc của Singapore là một sự can thiệp kỳ lạ, bởi vì nó dường như không đáp ứng với bản chất của tăng trưởng đô thị, vốn đòi hỏi một cách tiếp cận tích hợp trên nhiều hệ thống khác nhau – từ giao thông, đến công nghiệp, đến chăm sóc sức khỏe – để tránh những hậu quả tai hại hơn .

 

Gốc rễ của vấn đề

 

Các thành phố là trung tâm của sự sáng tạo và hoạt động kinh tế, nhưng mọi hành động tiêu dùng và giao thông đều góp phần gây ô nhiễm môi trường. Một trong những chiến lược cơ bản để kiểm soát ô nhiễm không khí liên quan đến phát tán các chất ô nhiễm.

 

Khu vực cấm hút thuốc đồng thời thay thế thói quen và tập trung vào khu vực hút thuốc nhỏ. Mức độ ô nhiễm gây ra bởi mỗi khu vực này sẽ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh nó, vì vậy lý tưởng là những môi trường này sẽ giúp làm loãng và phát tán khói. Ví dụ, mật độ và chiều cao của các tòa nhà ảnh hưởng đến các luồng gió, có thể giúp phát tán ô nhiễm không khí. Street canyons – bao gồm các tòa nhà song song có chiều cao trung bình và cao dọc đường sẽ ức chế sự phát tán.

 

Các kiến trúc có độ cao khác nhau tạo ra một bề mặt gồ ghề, tăng cường khả năng khuấy trộn không khí và dẫn đến tăng độ phát tán và pha loãng. Cơ sở hạ tầng xanh – nghĩa là mạng lưới các thành phần và không gian tự nhiên trong một khu vực nhất định – cũng có thể đóng vai trò là rào cản giữa các nguồn gây ô nhiễm (đường giao thông và khu vực hút thuốc được chỉ định) và con người.

Hình 2. Bức tranh tổng thể của thành phố.  Shutterstock.

Nhưng không khía cạnh nào ở trên sẽ giải quyết gốc rễ của vấn đề. Hầu hết ô nhiễm không khí đến từ việc đốt nhiên liệu công nghiệp và sinh hoạt để sưởi ấm và làm mát, điện và giao thông. Phát thải từ giao thông đường bộ là nguồn gây ô nhiễm không khí đô thị quan trọng nhất, vì động cơ xăng và diesel phát thải các oxit nitơ hoạt động (NOx) và bụi mịn (PM). Sự hao mòn của phanh và lốp xe, cũng như bụi đường, cũng là nguồn phát sinh bụi PM quan trọng. Trong điều kiện ánh sáng mặt trời mạnh,  NOx phản ứng với các hợp chất khác để tạo thành ozone, một chất gây ô nhiễm cực độc ở mặt đất.

 

Khói thuốc lá thụ động ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng không khí ở những khu vực mà người đi bộ thường xuyên lui tới, nhưng đây chỉ là một thành phần trong một loại hỗn hợp gây ô nhiễm rất mạnh. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị áp dụng chính sách không hút thuốc đối với các khu vực bị khói thuốc lá thụ động. Tiếp xúc lâu dài với khói thuốc lá xuất phát từ những người hút thuốc có thể dẫn đến việc hít phải các hóa chất gây ung thư từ thuốc lá, bao gồm cả nitrosamine.

 

Đối với Singapore, thách thức là việc đưa người hút thuốc vào 40 khu vực được chỉ định có thể dẫn đến sự tập trung của khói thuốc lá. Các nhà lãnh đạo thành phố sẽ cần khẩn trương tiến hành phân tích chi tiết về các tác động cục bộ đối với chất lượng không khí liên quan với từng khu vực được chỉ định này. Nghiên cứu này sau đó có thể góp phần ra quyết định bất kỳ thay đổi nào đối với vị trí và thiết kế của các khu vực được chỉ định, bao gồm cả việc tăng cường cơ sở hạ tầng xanh.

 

Thiết kế lại cảnh quan đường phố

Khu vực cấm hút thuốc không thể là điều duy nhất chính quyền Singapore làm để giải quyết ô nhiễm không khí. Cần có một cách tiếp cận tích hợp, cấu hình lại toàn bộ thiết kế của từng cảnh quan đường phố trong thành phố, để tăng cường khả năng khuấy trộn, phát tán và pha loãng các chất ô nhiễm và tối đa hóa chất lượng môi trường địa phương, chú trọng vào cơ sở hạ tầng xanh và tách biệt mọi người khỏi nguồn ô nhiễm. Bất kỳ chính sách chất lượng không khí hiệu quả nào cũng phải khuyến khích sử dụng giao thông công cộng thân thiện với môi trường và chuyển hướng sang xe điện.

 

Điểm yếu của khu vực cấm hút thuốc của Singapore có thể sẽ không xảy ra, nhưng cần đảm bảo rằng đây là một phần của phương pháp tích hợp nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí. Mối nguy hiểm cho đường Orchard là chính sách cấm hút thuốc có thể gia tăng ô nhiễm và suy giảm sức khỏe thông qua việc tập trung ô nhiễm thay vì phát tán.

 

Tất cả các thành phố phải phát triển các giải pháp hiệu quả cho ô nhiễm không khí. Đối với nhiều thành phố, thực thi chính sách chất lượng không khí là một vấn đề lớn. Đối với tất cả các thành phố, thách thức chính là tránh các can thiệp chính sách riêng biệt nhằm giải quyết một vấn đề về chất lượng không khí. Vấn đề quan trọng là phát triển một cách tiếp cận tổng hợp hoặc toàn diện thách thức chính trị hơn nhiều để nâng cao chất lượng cuộc sống thành phố.

 

Nguồn: theconversation.com